Mooi weer als medicijn

Mooi weer kan dienen als medicijn tegen slechte slaap en rothumeur

door Rens Ulijn
Zaterdag 4 augustus 2007 – WAGENINGEN –

Na een lange, druilerige aanloop is in Nederland de zon doorgebroken. Dat het nu eindelijk zomert, is niet alleen goed nieuws voor strandtenthouders en ijsverkopers. Volgens biometeorologen concentreert de mens zich daardoor beter, slaapt vaster en heeft een beter humeur.

 

Weergevoelige mensen moeten morgen in de frisse ochtenduren rekening houden met reumatische klachten. Zonneschijn en hoge druk zorgen in de loop van de dag echter voor een gevoel van welbehagen en een groot prestatievermogen. De bloedsomloop ondervindt geen problemen. Tegen de avond is in het westen en zuiden van het land hoofdpijn en littekenpijn mogelijk.

 

 

Bovenstaand bioweerbericht, vertaald uit een Duitse krant van de afgelopen week, zou in Nederland de nodige wenkbrauwen doen fronsen. Toch is het ‘biowetter’ bij onze oosterburen al jaren een populair onderdeel van de dagelijkse weersvoorspelling. De Duitse meteorologische dienst heeft een arts op de loonlijst, die de gevolgen van de weercondities op de menselijke gezondheid voorspelt. Oostenrijk, Zwitserland en Groot-Brittannië kennen vergelijkbare berichten.

 

De huidige weersomslag van vochtig en bewolkt naar droog en zonnig weer is in medisch opzicht goed nieuws. Het elektrische veld in de atmosfeer stabiliseert zich, wat een positieve invloed heeft op het zenuwstelsel en de stofwisseling. Dat is beter voor de slaap, de prestaties op het werk en kinderen jengelen minder. Als het elektromagnetische veld onder invloed van een lagedrukgebied minder stabiel wordt, gaat het met dat goede gevoel weer bergafwaarts.

 

Biometeorologie bestaat als wetenschappelijke discipline sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw en heeft inmiddels genoeg kennis opgeleverd voor dagelijkse nuttige informatie. Zo is duidelijk dat wonden sneller helen bij droog weer, mensen prikkelbaarder worden als er veel positieve ionen in de lucht zijn en dat migrainepatiënten vaker hoofdpijn krijgen als de luchtdruk afneemt.

 

Toch komt de gemiddelde Nederlandse weerman tijdens zijn voorspelling niet veel verder dan een waarschuwing voor hooikoorts en UV-straling. “Onbegrijpelijk”, meent de Australische meteoroloog Manfred Kaiser. Zijn boek Het weer en de invloed op je gezondheid is dit jaar in het Nederlands verschenen.
“Het menselijk organisme reageert vooral op snel veranderende weersomstandigheden en onstabiel weer is hét kenmerk van het Nederlandse klimaat”, licht Kaiser toe. “Uit onderzoek blijkt dat 60 procent van de Duitsers gevoelig is voor plotselinge weersveranderingen. Dat zal in Nederland niet anders zijn.”

Hoewel de Nederlandse meteoroloog Grieta Spannenburg van Meteo Consult niet verwacht dat Nederland op korte termijn bioweerberichten naar Duits model krijgt, ziet ze wel een toenemende belangstelling voor het probleem. “Wij krijgen steeds vaker vragen over de relatie tussen het weer en gezondheidsklachten. Daarom hebben we een aantal workshops en lezingen over het onderwerp ontwikkeld.”

 

Volgens Spannenburg zijn Nederlanders te nuchter voor dagelijkse bioweerberichten. “In Duitsland gaan ze heel ver, ze geven zelfs officiële weerwaarschuwingen voor mensen met schizofrenie. Ook zijn de Duitse berichten vaak erg generaliserend en kort door de bocht. Daar houden Nederlanders niet van.”

Weergeleerd: Weer en gezondheid

Het weer kan, vooral als het sterk varieert of extreem is, invloed hebben op onze gezondheid. De biometeorologie, zoals dit onderwerp van studie wordt genoemd, is met name in landen als Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk populair en in sommige landen worden zelfs speciale bioweerberichten gegeven. De bergen geven aanleiding tot grote verschillen in weer en klimaat en enorme variaties in korte tijd, waar onze gezondheid moeite mee kan hebben.

 

Het bekendste voorbeeld is de föhn, een warme droge wind die vaak aan de noordzijde van de Alpen waait. Bij föhnweer, dat bijvoorbeeld in Zwitserland op gemiddeld 33 dagen per jaar voorkomt, krijgen veel mensen last van verhoogde bloeddruk, hoofdpijn, spierpijn, duizeligheid, slapeloze nachten en een geringer concentratievermogen. Dat resulteert onder meer in een schrikbarende toename van het aantal verkeersongelukken als de föhn waait.

 

Uit onderzoek blijkt dat deze verschijnselen verband houden met trillingen die door golvende luchtstromingen worden veroorzaakt. Bij veel mensen werken die trillingen door op het gehoororgaan, waardoor het zenuwstelsel wordt geprikkeld, wat leidt tot het scala aan klachten.

 

 

Ook in ons land komen, hoewel de bergen ontbreken, soortgelijke golfbewegingen in de atmosfeer voor. Dat gebeurt wanneer op grote hoogte minder koude en vochtige lucht binnenstroomt. De wolken vertonen dan een golfstructuur. Zolang de zachtere lucht nog niet tot het aardoppervlak is doorgedrongen, hebben sommige mensen klachten die vergelijkbaar zijn met de föhnklachten. Dat verschijnsel, dat zich dus overal kan voordoen, wordt ook wel de ‘vrije föhn’ genoemd.
De klachten zijn hier echter lang niet zo ernstig als in berggebieden waar de föhn waait. Het bioweer krijgt daarom in Nederland minder aandacht dan in veel andere landen. Wel hebben wij in de periode waarin de grassen in bloei staan, de hooikoortsberichten voor mensen die last hebben van stuifmeel, en het hele jaar door de smogberichten op teletekstpagina’s 517 en 518.

 

Bron: ‘Het weer nader verklaard’ KNMI / NOS Teletekst, door Harry Geurts